Introductie

De directe aanleiding om bijna 75 na dato dit verhaal op te tekenen is het besluit van de gemeente Geldrop om 2 straten te vernoemen naar plaatselijke verzetshelden uit de periode 1940-1945: Harry van Gestel en Jan Heurkens.

Als familieleden van deze verzetshelden staken we mei 2019 onze koppen bij elkaar en inventariseerden wat we nog wisten (door overlevering), nog hadden uit die periode, wat al was vastgelegd of wat we nog zouden kunnen opdiepen uit de archieven die in het verleden zijn aangelegd en stelden ons de vraag: wat kunnen we daarmee doen.
Besloten is een poging te doen om de beschikbare informatie te verzamelen en toegankelijk te maken.

Wat ons opviel
  • Alhoewel deze bezettingsperiode nu anno 2019 bijna 75 jaar achter ons ligt, blijken herinnering aan deze zwarte periode nog steeds gevoelig te zijn. De opgelopen trauma's, de nabestaanden, de interpretatie van de gebeurtenissen en de mogelijkheid dat iemand vergeten of verkeerd is beoordeeld maakt dat we ons nog steeds moeten inhouden.
  • Gemeentes eren alleen verzetsstrijders uit eigen gemeente met een straat, hoewel een ander wellicht meer gedaan heeft voor de inwoners van de gemeente. Gelukkig waren de activiteiten van onze verzetsstrijders destijds niet beperkt tot gemeente grenzen.
  • Een oordeel vormen over personen in het verzet tijdens de bezetting geeft problemen. Er werd goed werk verricht, namen noemen destijds leverde een risico op met als gevolg dat na de bezetting personen vergeten zijn terwijl anderen lof toegezwaaid kregen die ze niet verdienden.
De 18 van 9 augustus 1944

Bij de keuze van het thema wilden we wat verder gaan als juist deze twee personen waarnaar in Geldrop anno 2019 straten worden vernoemd en we besloten van het gedicht van Theo Heurkens uit te gaan: Deze ging over de 18 verzetshelden die op 9 augustus 1944 in Vught door de bezetter zijn vermoord. Door deze keuze maken voegen we aan Harry van Gestel en Jan Heurkens nog 16 verzetshelden toe.

Deze 18 personen zijn alle op 9 augustus 1944 in Vught rond 21h00 door de bezetter vermoord.

  • de heren Gestel, Heijst, Heurkens, Hoeven, Keizer, Klein, Koning (2x), Kuil, Schoenmakers, Schijndel en Stigter waren allen betrokken bij LO / KP activiteiten in Geldrop, Mierlo, Heeze, Leende en Eindhoven.
  • de heren Dijkman, Duuren, Fleurke, Mildt , Santema en Werkman waren betrokken bij de verzetskrant Trouw.

Ook besloten we nog een verzetsheld toe te voegen die in Geldrop reeds met een straat is vereerd: Burgemeester van der Putt

Oorlogsslachtoffer uit Sterksel

Henk van Rossum, uit Sterksel en lid van het verzet rond Geldrop, is op 31 mei 1945 omgekomen in Bergen-Belsen. Dat is althans de officiële lezing. Niemand weet wat er precies met hem is gebeurd.

Henk van Rossum, die van gereformeerde huize was, was lid van een verzetsgroep in Geldrop en had contacten met de groep van de gebroeders De Koning aan ‘t Huisven in Heeze.

Hij leverde onder meer wapens en munitie aan de gebroeders De Koning.

Toen deze verzetsgroep op 14 mei 1944 werd verraden, werd er op dezelfde dag een inval gedaan op de boerderij van de familie Van Rossum in het Peelven in Sterksel. Henk van Rossum, die op dat moment al in Geldrop woonde, werd opgedragen zich te melden. Deed hij dit niet dan werd zijn vader gearresteerd.

Nadat Van Rossum zich vervolgens in Haaren had gemeld werd hij op transport gesteld naar Dachau in Duitsland. Waarschijnlijk is hij later na een barre voettocht in Bergen-Belsen terecht gekomen.

2019-07-29 henk van rossum sterksel

2019-07-29 henk van rossum vergeten held

2019-07-29 henk van rossum levensverhaal

Voor zijn gedenksteen is een plekje voorzien op de kruisvormige begraafplaats in de Sterkselse wijk Kloostervelden, vlakbij het gedeelte dat is ingericht als kerkhof voor gesneuvelde Britse militairen. Het gedenkteken bestaat uit een betonnen sokkel met daarop een plaquette en een miljoenen jaren oud stuk versteend hout, met daarop een portret van Henk van Rossum.

 

zie ook https://www.sterksel.nu/nieuws/2032-gedenkteken-ter-nagedachtenis-aan-henk-van-rossum

 

p.s. Eigenlijk was Henk van Rossum een Geldroppenaar. In mei 1944 was hij net getrouwd en woonde met zijn vrouw in Geldrop. Hij was al langer actief in het verzet in Geldrop.

Kamp Vught

Kamp Vught werd op 13 januari 1943 opgericht en heette toen officieel Konzentrationslager-KL en kent een aantal periodes:

  • het concentratiekamp (1943-1944),
  • het opvangkamp voor Duitse burgerevacués uit het grensgebied (1944-1945)
  • het interneringskamp voor NSB’ers, al dan niet ten onrechte van collaboratie verdachte Nederlanders en Rijksduitsers (1944-1949).
  • sinds 1951 is een deel van het kamp in gebruik als woonoord ‘Lunetten’ voor Molukse ex-KNIL-militairen en hun gezinnen.
  • Nationaal Monument Kamp Vught sinds 1990. In 2002 werd een tentoonstellingsgebouw toegevoegd en in 2019 verbouwd. Het monument bevindt zich op de noordoostpunt van het voormalige kampterrein.

Een aantal video uit het YouTube domain :

2013-01-01 kamp vught video (2013)

2019-06-22 kamp vught video leven

2019-06-22 kamp vught video ontruiming

2019-06-22 kamp vught video (kort)

Barak 1B is de laatst overgebleven barak van het voormalige Konzentrationslager Herzogenbusch: uniek oorlogserfgoed en plaats van herinnering. Barak 1B is de plek bij uitstek, waar Nationaal Monument Kamp Vught de gelaagde geschiedenis van deze historisch zo beladen plaats kan tonen.

De fusilladeplaats ligt op loopafstand van dit Nationaal Monument Kamp Vught, op de voormalige schietbaan van het Nederlandse leger. Op het gedenkteken dat op deze plek is opgericht staan de namen van 329 mannen die hier zijn geëxecuteerd.
In juni 1944 wordt de eerste gevangene in Vught gefusilleerd. Op 16 september worden vanuit de gevangenis in Den Bosch vier mannen naar de fusilladeplaats gebracht en terechtgesteld; zij zijn de laatste slachtoffers.

Massale executies vinden plaats in augustus en september 1944, onder druk van het oprukken van de geallieerden.

Op grond van het op 30 juli 1944 door Hitler uitgesproken Niedermachungsbefehl komt alle rechtspraak tegen ‘saboteurs’ te vervallen en kunnen zij zonder enige vorm van rechtspraak ter dood worden gebracht.

De meeste ter door veroordeelde / op doden lijsten geplaatste gevangenen verblijven een dag in de bunkergevangenis van het concentratiekamp Vught, voordat de doodstraf wordt uitgevoerd. Het executiepeloton bestaat voor een groot deel uit Nederlandse SS’ers, belast met de buitenbewaking van het kamp. De gevangenen in het kamp kunnen de schoten horen.

Begin 1943 is hier ook een crematorium gebouwd voor slachtoffers van de bezettingsmacht in de gehele regio. Voordat het crematorium in bedrijf werden de mensen begraven en later opgegraven en gecremeerd.
Er waren twee vaste crematieovens en een verplaatsbare oven in het gebouw aanwezig. Tevens was er een sectiekamer in ondergebracht. Het crematorium is onderdeel van het "Nationaal Monument Kamp Vught". In het interieur zijn de crematieovens en de snijtafel in de sectiekamer nog aanwezig.

Na de oorlog is de as die in de diverse kuilen lag verzameld en in twee as putten herbegraven

NC Magazine

Het NCMagazine najaar 2019 over Herdenken, vieren en herinneren bevat een column: Oom Jan en de kleine Luuk van der Steen

Onthulling Jan Heurkens pad

Exact 76 jaar nadat de 18 verzetshelden die op 9 augustus 1944 in Vught door de bezetter zijn vermoord is een naar van hen (Jan Heurkens) in Nederasselt (zijn geboorteplaats) een straat vernoemd.

in aanwezigheid van de burgemeester mevr Mittendorff, de familie van Jan Heurkens, de familie van zijn echtgenote (Bets van Grootel), de familie van de onderduikers Luuk en Thijs Ornstein, en de naaste buren van het “Jan Heurkenspad”: is op  9 augustus 2020 het  “Jan Heurkenspad” in Nederasselt  onthuld ter nagedachtenis aan de plaatselijke verzetsheld.

zie voor meer informatie ( toespraak en sfeerbeelden) de pagina over Jan Heurkens onderaan

Verzets monument Geldrop

Verzets monument op het Tweeka terrein, een plaats om elk jaar onze verzetsstrijders herdenken en de waakzaamheid voor de verworven vrijheid te tonen.

Het monument is op 26 Octobeer 2020 onthuld door een wethouder van de gemeente Geldrop

Het monument

 

Herdachte groepen:
Verzetsstrijders uit de periode 1940-1944 woonachtig in Geldrop en omgeving en met name zij die gefusilleerd zijn op 9 augustus 1944 in Vught.

Ontwerper:
Guido van Vliet

deze legt hier de laatste hand aan het monument

2020-10-26 toespraak onthulling verzets monument geldrop

2020-10-26 krantenartikel onthulling

Onthulling:
26 october 2020
onthulling: met beperkte kennisgiving vooraf (vanwege Corona) .

Vorm en materiaal
Het monument is een uit witte Franse kalksteen (Savonniere steen) gehakte structuur van 70 cm, geplaatst op een ca 90 cm hoge sokkel.

Locatie:  Op de hoek Harry van Gestelstraat en de Mierlose weg (51.4273, 5.567)

Symboliek : Zoals hieronder is verwoord door de ontwerper

Een man loopt door de straat.

De storm huilt dreigend over de huizen.

Hij kijkt niet op of om.

Zijn hoed bedekt zijn gezicht.

De man is onherkenbaar.

Of is het een vrouw?

 

Wat drijft deze mens?

De omstandigheden zijn benard.

Het gevecht lijkt vaak hopeloos.

Maar er is de missie om de wereld beter te maken.

Het is de verzetsstrijder.

Gezocht: alles over het SOBU in Eindhoven

Het verhaal van de werkplaats van Philips in Kamp Vught, in de Tweede Wereldoorlog, is bekend. Daar werkten Joodse vaklieden om ze te behoeden voor een laatste reis naar de Duitse concentratiekampen. Maar dit SOBU, Sonderbüro of Speciale Opdrachten Bureau, bestond ook al in Eindhoven.

Maar hoe of wat of waar, daar krijgen we geen vinger achter. Het Uitzonderingsbureau voor Joodse Philipsmensen moet al in 1941 in werking geweest zijn.

Eind oktober worden de straatnamen die de gemeente Geldrop-Mierlo naar de twee heeft vernoemd, op het voormalige Twekaterrein, onthuld. Deze website gaat over de groep waar deze mensen deel van uitmaakten

Deze verzetsmensen hielpen onder meer Joodse vluchtelingen aan onderdak en probeerden ze in veiligheid te brengen, onder meer via de boerderij Het Huisven van de familie De Koning aan de Huisvenseweg in Heeze. Beide mannen overleefden het niet: ze werden verraden en in augustus 1944 gefusilleerd.

In het boek Duet Pathétique van het Joodse echtpaar Sophie en Joop Citroen vonden we een verhaal over het SOBU. Philips haalde Joodse medewerkers naar Eindhoven en stelde ze daar aan. Omdat ze 'onmisbaar' waren zouden ze niet weg kunnen, naar de dodenkampen van de Duitsers.

Ook werd een poging gedaan om de groep in veiligheid te brengen in een van de vrije Europese landen. Toen dat in 1943 niet doorging, was het advies helder: wegwezen in plaats van je aan te melden voor Kamp Vught. En dat liep vaak via de groep van Heurkens en Van Gestel. Daar waren ook andere Philips-mensen bij betrokken. In Kamp Vught maakten in totaal zeshonderd Joodse medewerkers die niet wegkwamen, deel uit van het zogenaamde Philips Kommando. Een deel werkte later ook in Duitsland aan speciale producten. Zo'n vierhonderd van hen overleefden de oorlog.

We zijn nu op zoek naar mensen die nog iets weten van het SOBU toen dat nog in Eindhoven zat. laat een bericht achter via de contcat pagina op deze website

Deze tekst is iontleend aam een krantenartikel van de hand van MICHEL THEEUWEN verschenen in het Eindhovens Dagblad van 16 october 2020